از فلسفه اخلاق یونان تا چالش‌های اخلاقی امروز؛ در مصاحبه با دانشیار دانشکده دکتر بهروز محمدی‌منفرد مطرح شد

29 09 2026 09:18

کد خبر : 276433698

تعداد بازدید : 339

‌‌‌زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:

‌دکتر بهروز محمدی‌منفرد، دانشیار گروه اخلاق اسلامی دانشگاه تهران و پژوهشگر نمونه جشنواره پژوهشی دانشگاه تهران  در سال 1404، در بررسی ابعاد گوناگون اخلاق و فلسفه اخلاق، بر ضرورت رویکردی میان‌رشته‌ای و گفت‌وگوی علمی برای مواجهه با چالش‌های معاصر تأکید کرد.

وی با اشاره به پیشینه فلسفه اخلاق در سنت یونانی و غربی، اخلاق را دانشی مرتبط با شناخت و بررسی رفتار و فضائل و رذائل انسانی دانست. به گفته او، فلسفه اخلاق با نگاهی درجه‌دوم به اخلاق می‌پردازد؛ یعنی به‌جای آنکه صرفاً درباره درستی یا نادرستی رفتارها داوری کند، پرسش‌هایی بنیادین در اخلاق هنجاری و فرا اخلاق، از جمله درباره معنا و هستی‌شناسی اوصاف اخلاقی و چگونگی شناخت گزاره‌های اخلاقی، مطرح می‌کند. از جمله این پرسش‌ها آن است که آیا مفاهیمی مانند «خوب» و «بد» واقعیتی مستقل دارند یا محصول ذهن و برساخته‌های اجتماعی‌اند.

محمدی‌منفرد با اشاره به پژوهش‌های خود در حوزه فلسفه اخلاق غرب و تألیف آثاری همچون «توجیه باور اخلاقی» و «واقع‌گرایی اخلاقی» گفت در ادامه مسیر پژوهشی‌اش می‌کوشد مسائل فلسفه اخلاق معاصر را با بهره‌گیری از ظرفیت‌های میراث اسلامی، از جمله فلسفه اسلامی و علم اصول، بررسی کند.

این پژوهشگر همچنین بر میان‌رشته‌ای بودن بسیاری از مسائل اخلاقی تأکید کرد و گفت بررسی دقیق این مسائل مستلزم توجه به ارتباط فلسفه اخلاق با حوزه‌هایی مانند فلسفه ذهن، فلسفه زبان، فلسفه علم، معرفت‌شناسی و روان‌شناسی اخلاق است.

وی در ادامه، با تفکیک میان اخلاق و قانون، خاطرنشان کرد قانونی بودن یک رفتار لزوماً به معنای اخلاقی بودن آن نیست؛ همان‌گونه که هر رفتار اخلاقی نیز الزاماً در چارچوب قانون قرار نمی‌گیرد.

محمدی‌منفرد در پاسخ به پرسشی درباره حجاب، بر اهمیت آگاهی‌بخشی، اقناع و فراهم‌کردن زمینه انتخاب آگاهانه برای جوانان تأکید کرد.

به گفته او، باید شرایطی فراهم شود تا جوانان با شناخت و انتخاب خود به ارزش‌های اخلاقی و دینی گرایش پیدا کنند؛ هرچند در رفتارهایی که بر حقوق دیگران و نظم عمومی اثر می‌گذارند، وجود ضوابط و حدومرزهای اجتماعی ضروری است.

این استاد دانشگاه تهران در پایان، بر ضرورت برگزاری نشست‌های میان‌رشته‌ای با حضور فیلسوفان، جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، حقوق‌دانان و متخصصان علوم سیاسی تأکید کرد. به باور او، مسائل چالش‌برانگیز جامعه، از جمله رابطه اخلاق و دین، باید به‌جای محدودشدن به فضای عمومی و مجازی، در محیط دانشگاه و در چارچوب گفت‌وگویی علمی و نقادانه بررسی شوند.